EasyKenak Master Class - Εγχειρίδιο Θεωρίας & Πράξης

Εγχειρίδιο Επιθεωρητή

Η Φιλοσοφία του Κ.Εν.Α.Κ.

Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (Π.Ε.Α.) βασίζεται στη μέθοδο ημι-σταθερής κατάστασης μηνιαίου βήματος (ΕΛΟΤ EN ISO 13790). Σκοπός δεν είναι η ακριβής αποτύπωση των λογαριασμών ρεύματος, αλλά η τυποποιημένη αξιολόγηση του κτηρίου υπό κανονικές συνθήκες.

Το Ισοζύγιο Ενέργειας

Η βασική αρχή είναι ο υπολογισμός των θερμικών και ψυκτικών φορτίων που προκύπτουν από το ισοζύγιο μεταξύ Απωλειών (μέσω της θερμοπερατότητας του κελύφους και του αερισμού) και Κερδών (ηλιακά κέρδη από παράθυρα και εσωτερικά κέρδη από ανθρώπους, φωτισμό, συσκευές).

Η Έννοια της Πρωτογενούς Ενέργειας

Το κτήριο καταναλώνει διάφορα καύσιμα (Τελική Ενέργεια). Για να τα συγκρίνουμε, τα αναγάγουμε σε Πρωτογενή Ενέργεια (την ενέργεια που εξορύχθηκε από τη φύση πριν μετατραπεί και μεταφερθεί). Οι Συντελεστές Μετατροπής (ΤΟΤΕΕ Πιν. 1.2) αποτυπώνουν το ενεργειακό "κόστος" της χώρας.

Συντελεστές Ανάγωγης σε Πρωτογενή Ενέργεια

Παρατηρήστε το "πέναλτι" του ηλεκτρισμού: Για 1 kWh στο κτήριο, το εργοστάσιο καίει 2.9 kWh πρωτογενούς καυσίμου.

Η σχέση Επιθεωρητή - Λογισμικού (easykenak)

Το λογισμικό δεν παίρνει αποφάσεις. Αυτοματοποιεί την άντληση τιμών από τους πίνακες της Τ.Ο.Τ.Ε.Ε., την τριγωνομετρία των σκιάσεων και την παραγωγή του XML. Η επιστημονική κρίση για το τι είναι Μ.Θ.Χ., ποιο είναι το πραγματικό U ενός παλιού τοίχου, και πόσο υπερδιαστασιολογημένος είναι ο λέβητας, ανήκει αποκλειστικά στον μηχανικό.

Ορισμός Χρήσης & Διαχωρισμός Ζωνών

Η σημασία της "Χρήσης"

Η επιλογή της Χρήσης του κτηρίου (ΤΟΤΕΕ Κεφ. 2.3, Πίν. 1.5) δεν είναι απλή περιγραφή. Καθορίζει το σύνολο των θεωρητικών συνθηκών λειτουργίας που θα φορτώσει η μηχανή του ΤΕΕ-ΚΕΝΑΚ. Συγκεκριμένα καθορίζει:

Τις επιθυμητές θερμοκρασίες (Setpoints): π.χ. τα Χειρουργεία ορίζονται στους 18°C τον χειμώνα, ενώ τα δωμάτια Νοσοκομείου στους 22°C.
Το ωράριο λειτουργίας: Κατοικίες (18 ώρες/ημέρα, 7 ημέρες), Γραφεία (10 ώρες/ημέρα, 5 ημέρες).
Τον απαιτούμενο νωπό αέρα: Βάσει του Πιν. 2.3.
Τα εσωτερικά κέρδη: Πόση θερμότητα εκλύουν οι άνθρωποι (σε W) και ο εξοπλισμός.

Η καλύτερη πρακτική είναι να ξεκινάτε τη μελέτη δημιουργώντας το κτήριο στο buildingcert.gr. Κατεβάζοντας το XML Header και φορτώνοντάς το στο λογισμικό της μελέτης, "κλειδώνετε" τη Χρήση και αποτρέπετε μοιραία σφάλματα (όπως "Ασυμφωνία Χρήσης") κατά την τελική υποβολή.

Η Επιστήμη των Θερμικών Ζωνών (Θ.Ζ.)

Ένα κτήριο δεν συμπεριφέρεται πάντα ως ένας ενιαίος ενεργειακός οργανισμός. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. (Κεφ. 3.2) επιβάλλει τον διαχωρισμό του κτηρίου σε διαφορετικές Θερμικές Ζώνες υπό 4 αυστηρές προϋποθέσεις:

Προϋπόθεση Διαχωρισμού (ΤΟΤΕΕ 3.2)	Ενεργειακός Λόγος (Γιατί)
Διαφορά επιθυμητής θερμοκρασίας > 4°C	Δημιουργείται σημαντική εσωτερική ροή θερμότητας (διαφορά ΔT) μεταξύ των χώρων.
Διαφορετική χρήση	Τα εσωτερικά κέρδη και ο φωτισμός ετεροχρονίζονται πλήρως. Π.χ. το ισόγειο κατάστημα έχει έντονα κέρδη το μεσημέρι, ενώ η κατοικία κυρίως το βράδυ.
Ριζικά διαφορετικά συστήματα Η/Μ	Αν το ισόγειο έχει κεντρική Κ.Κ.Μ. (με ανάκτηση) και ο όροφος τοπικά Split Units, είναι αδύνατον να εξαχθεί ένας ρεαλιστικός μέσος Σταθμισμένος Βαθμός Απόδοσης.
Διαφορετική κάλυψη μηχανικού αερισμού (< 80%)	Αν ένα τμήμα αερίζεται μηχανικά και ένα άλλο φυσικά, οι απώλειες αερισμού (Vinf) δεν μπορούν να ενοποιηθούν.

Παραδοχές & Πρακτική στο Λογισμικό:

Ο διαχωρισμός σε πολλές ζώνες αυξάνει γεωμετρικά τον χρόνο της μελέτης, καθώς ο μηχανικός καλείται να σχεδιάσει Διαχωριστικές Αδιαβατικές Επιφάνειες (εσωτερικούς τοίχους) μεταξύ των ζωνών και να καταμερίσει με ακρίβεια τα συστήματα. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. συνιστά ρητά τον μικρότερο δυνατό αριθμό ζωνών. Χώροι με όγκο κάτω του 10% του συνολικού, ενσωματώνονται στη μεγάλη ζώνη. Στο 90% των κατοικιών και μικρών καταστημάτων, 1 Θερμική Ζώνη είναι η ορθή επιλογή.

Κλιματικά Δεδομένα & Αρχικοποίηση (U-Values)

Βαθμοημέρες και Κλιματικές Ζώνες

Οι 4 κλιματικές ζώνες της Ελλάδας (Α, Β, Γ, Δ) καθορίζονται από τις Βαθμοημέρες Θέρμανσης (Degree Days). Αυτός ο δείκτης εκφράζει τη δριμύτητα του χειμώνα (πόσες ημέρες και πόσους βαθμούς κάτω από μια θερμοκρασία βάσης, συνήθως 18°C, βρίσκεται η περιοχή). Όσο ψυχρότερη η ζώνη, τόσο πιο αυστηρά είναι τα όρια για τον μέγιστο επιτρεπτό συντελεστή θερμοπερατότητας Umax του Κτηρίου Αναφοράς.

Ο Κανόνας του Υψομέτρου (>500m)

Σύμφωνα με την Τ.Ο.Τ.Ε.Ε., η θερμοκρασία μειώνεται με το υψόμετρο (θερμοβαθμίδα). Έτσι, κτήρια στις ζώνες Α, Β, Γ που βρίσκονται σε υψόμετρο > 500m εξετάζονται με τις προδιαγραφές της επόμενης ψυχρότερης ζώνης.

Λειτουργία Λογισμικού: Δεν αλλοιώνετε την πραγματική γεωγραφική θέση. Επιλέγετε την πόλη, τσεκάρετε το "Υψόμετρο > 500m" και η μηχανή κάνει την αναγωγή στο Κτήριο Αναφοράς.

Ηλικία Κτηρίου & Θερμοφυσικά Προφίλ

Κατά την επιθεώρηση παλαιών κτηρίων, σπάνια υπάρχουν πλήρη τεύχη υλικών. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. έχει προνοήσει παρέχοντας τυπικές τιμές θερμοπερατότητας U (στους Πίνακες 3.5 & 3.6) βάσει της ηλικίας του κτηρίου. Το λογισμικό χρησιμοποιεί το χαρακτηριστικό της Αρχικοποίησης για να διαβάσει αυτούς τους πίνακες και να προ-γεμίσει τα δομικά στοιχεία που θα σχεδιάσετε.

Επιλογή στο Λογισμικό	Ενεργειακή Σημασία (Θεωρία)	Τυπικό U Τοίχου (Ζώνη Β)
Παλιό Κτήριο (Προ 1980)	Κτήρια πριν την εφαρμογή του Κ.Θ.Κ. θεωρούνται παντελώς αμόνωτα. Ο τοίχος εκλύει τεράστια ποσά θερμότητας.	U ≈ 2.40 - 3.40 W/m²K
Κ.Θ.Κ. 1979 - με προσαύξηση	Κτήρια 1980-2010. Θεωρείται ότι μονώθηκαν, αλλά η πρακτική της εποχής άφηνε ακάλυπτες τις θερμογέφυρες. Εφαρμόζεται προσαύξηση "πέναλτι".	U ≈ 0.70 + 0.20 = 0.90 W/m²K
Νέο (ΚΕΝΑΚ 2010)	Αυστηρή μόνωση βάσει της πρώτης εφαρμογής του ΚΕΝΑΚ.	U ≈ 0.50 W/m²K
Νέο (ΚΕΝΑΚ 2017)	Η τρέχουσα, αυστηρότερη νομοθεσία (nZEB κατευθύνσεις).	U ≈ 0.45 W/m²K

Σχεδίαση Κελύφους & Αδιαφανή

Η Απλοποίηση του easyKENAK έναντι του ΤΕΕ-ΚΕΝΑΚ

Στο αυτόνομο, κλασικό λογισμικό του ΤΕΕ-ΚΕΝΑΚ, ο μηχανικός καλείται να φτιάξει τον πίνακα κελύφους χειροκίνητα, καταχωρώντας γραμμή-γραμμή κάθε αδιαφανή και διαφανή επιφάνεια, τα εμβαδά, και τις γωνίες σκίασης, τόσο για το υπάρχον κτήριο όσο και για κάθε σενάριο αναβάθμισης ξεχωριστά! Το easykenak απλοποιεί δραματικά αυτές τις χρονοβόρες εργασίες μέσω της γραφικής σχεδίασης και των δεκάδων ενσωματωμένων εργαλείων υπολογισμού (για διαφανή, συστήματα, σκιάσεις, και αυτόματη παραγωγή σεναρίων), γλιτώνοντάς σας αμέτρητες ώρες πληκτρολόγησης.

1. Γεωμετρία: Η Αρχή των Εξωτερικών Διαστάσεων

Η σημαντικότερη παραδοχή του ΚΕΝΑΚ: Όλες οι διαστάσεις (εμβαδά και όγκοι) υπολογίζονται βάσει εξωτερικών διαστάσεων. Το πάχος της τοιχοποιίας συμμετέχει στον όγκο της ζώνης.

Μεικτό Ύψος: Είναι η κατακόρυφη απόσταση από το πάνω μέρος της κάτω πλάκας μέχρι το κάτω μέρος της άνω πλάκας. Καθορίζει το εμβαδόν των εξωτερικών τοίχων (A = L · hμεικτό) και τον όγκο V.
Καθαρό Ύψος: Το ύψος δαπέδου-οροφής στο εσωτερικό. Χρησιμοποιείται αυστηρά στο παρασκήνιο για την ορθή τριγωνομετρία της σκίασης από προβόλους.

2. Θερμοχωρητικότητα (Cm)

Η θερμική αδράνεια του κτηρίου ρυθμίζει το πόσο γρήγορα χάνει ή κερδίζει θερμοκρασία. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. (4.2.4) την υπολογίζει θεωρώντας μόνο το "ενεργό πάχος" των δομικών στοιχείων (το εσωτερικό πάχος μέχρι την πρώτη στρώση θερμομόνωσης).
Στην πράξη: Το λογισμικό σας επιτρέπει να επιλέξετε Ανηγμένη Θερμοχωρητικότητα απευθείας από τον Πίνακα 3.14 (π.χ. 280 kJ/m²K για σκυρόδεμα με διάτρητα τούβλα). Το θεωρητικό Κτήριο Αναφοράς ορίζεται νομικά να έχει πάντα μέτρια αδράνεια με Cm = 250 kJ/m²K.

3. Επαφές & Διαχωριστικές Επιφάνειες

Η ροή θερμότητας εξαρτάται από το τι "βλέπει" η άλλη πλευρά του τοίχου:

Μη Θερμαινόμενοι Χώροι (Μ.Θ.Χ.): (π.χ. κλιμακοστάσια). Η ροή είναι μικρότερη απ' ότι προς το ύπαιθρο. Σε επιθεωρήσεις διαμερισμάτων, η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. επιτρέπει μια γιγάντια απλοποίηση: Ο τοίχος δηλώνεται ως εξωτερικός, αλλά το U του πολλαπλασιάζεται με τον μειωτικό συντελεστή b=0.5 και η σκίαση θεωρείται μηδενική (F=0). Το easykenak το κάνει αυτό αυτόματα.
Έδαφος: Τρισδιάστατη ροή. Απαιτείται η δήλωση του "Βάθους Z" και της "Εκτεθειμένης Περιμέτρου" για να υπολογίσει το λογισμικό το ισοδύναμο U'. Προσοχή: πλευρές που εφάπτονται σε όμορα κτήρια, αφαιρούνται από την εκτεθειμένη περίμετρο!
Μεσοτοιχίες: Τοίχοι προς άλλα θερμαινόμενα διαμερίσματα. Είναι θερμικά αδιαβατικές (0 απώλειες) και αγνοούνται ενεργειακά.

4. Σταθμισμένο U Τοιχοποιίας & Φέροντος Οργανισμού

Ένας τοίχος απαρτίζεται από τούβλο (Uτοιχ) και μπετόν (Uφο) που έχει πολύ υψηλότερες απώλειες. Ο Σταθμισμένος Συντελεστής προκύπτει από τον τύπο:

U σταθ = (E φο \cdot U φο + E τοιχ \cdot U τοιχ) / E συν

Για παλιά κτήρια προ του 1999 (όπου δεν υπάρχουν ξυλότυποι), η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. (Πιν. 3.1) επιτρέπει τον συμβατικό υπολογισμό. Δηλώνετε απλώς στο λογισμικό ένα "Ποσοστό Φ.Ο." (π.χ. 20%). Δεν σχεδιάζετε αναλυτικά κολώνες. Η μηχανή επιλύει τον παραπάνω τύπο ακαριαία στο παρασκήνιο.

5. Θερμογέφυρες (Ψ · L)

Οι "ασθενείς" κόμβοι (π.χ. ενώσεις πλάκας με τοίχο) όπου διακόπτεται η μόνωση.

Προ 1980 (Αμόνωτα): Οι θερμογέφυρες αγνοούνται πλήρως. Η θερμική προστασία είναι συνολικά ανεπαρκής, άρα ο τοίχος χάνει ομοιόμορφα παντού.
1980-2010 (Κ.Θ.Κ.): Επειδή οι θερμογέφυρες τότε σπάνια μονώνονταν, η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. επιβάλλει προσεγγιστικό πέναλτι: Προσαυξάνεται το U κάθε μονωμένου στοιχείου κατά ΔU = +0.20 W/m²K. (Το λογισμικό το κάνει αυτόματα).
Μετά το 2010 (ΚΕΝΑΚ): Υποχρεωτικός αναλυτικός υπολογισμός. Βρίσκουμε τα ισοδύναμα μήκη (L) και τα πολλαπλασιάζουμε με τον γραμμικό συντελεστή Ψ. Το άθροισμα Σ(Ψ · L) εισάγεται στο λογισμικό.

Η Φυσική του Κουφώματος

1. Ο Συντελεστής Θερμοπερατότητας (Uw)

Ένα παράθυρο δεν αξιολογείται ως ένα ομοιογενές υλικό, αλλά ως ένα σύστημα τριών στοιχείων. Ο ΚΕΝΑΚ υπολογίζει τον συνολικό συντελεστή Uw μέσω της σχέσης (ΤΟΤΕΕ 4.2.3):

U w = (A f \cdot U f + A g \cdot U g + L g \cdot Ψ g) / A w

Το Πλαίσιο (Uf & Af): Η θερμοπερατότητα και το εμβαδόν του κουφώματος. Τα παλιά αλουμίνια χωρίς θερμοδιακοπή είναι θερμικές "τρύπες" με Uf = 7.0 W/m²K! Ξύλινα και συνθετικά υπερτερούν (Uf ≈ 2.2 - 2.8).

Ο Υαλοπίνακας (Ug & Ag): Μονό τζάμι (Ug = 5.7), Διπλό (Ug = 2.8), Διπλό Low-e (Ug ≈ 1.8).

Η Γραμμική Θερμογέφυρα Αποστάτη (Ψg · Lg): Εκφράζει τις απώλειες στην περίμετρο (Lg) όπου το τζάμι συναντά το πλαίσιο, εξαρτώμενη από το υλικό του αποστάτη (Ψg).

Στο Λογισμικό:

Ο χρήστης δεν εκτελεί τον τύπο. Επιλέγει τον τύπο του πλαισίου (π.χ. Αλουμίνιο θερμοδιακοπής) και τον τύπο του τζαμιού. Το λογισμικό αντλεί τα δεδομένα από τους πίνακες της Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. και συνθέτει το τελικό Uw αυτόματα.

2. Συντελεστής Ηλιακού Θερμικού Κέρδους (gw)

Δείχνει το ποσοστό της ηλιακής ακτινοβολίας που περνάει στο εσωτερικό. Εξαρτάται από τις ιδιότητες του υαλοπίνακα (g), αλλά μειώνεται αναλογικά με το εμβαδόν του αδιαφανούς πλαισίου:

g w = 0.9 \cdot g \cdot (1 - A f /A w)

3. Εξωτερικά Ρολά & Εξώφυλλα (Uw,cor)

Η παρουσία ρολών ή πατζουριών δημιουργεί ένα εγκλωβισμένο στρώμα αέρα τη νύχτα, αυξάνοντας τη θερμική αντίσταση. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. το ποσοτικοποιεί υπολογίζοντας έναν βελτιωμένο διορθωμένο συντελεστή Uw,cor. Η παραδοχή είναι ότι το ρολό είναι κλειστό περίπου τον μισό χρόνο της ημέρας (frb = 0.5).

Κρυφές Απώλειες: Επικαθήμενα Ρολά

Όταν το κουτί του ρολού βρίσκεται εντός του ανοίγματος (επικαθήμενο), διακόπτει την τοιχοποιία και μπάζει κρύο. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. επιβάλλει η θερμοπερατότητα του κουτιού (Urb) να προστεθεί στον γενικό τύπο του Uw του παραθύρου! Αυτό "τιμωρεί" τα επικαθήμενα ρολά αν δεν είναι μονωμένα.

4. Αεροστεγανότητα (Διείσδυση Αέρα - Vinf)

Ο αέρας που διαφεύγει μέσω των χαραμάδων των κουφωμάτων συμμετέχει στις απώλειες αερισμού. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. (Πιν. 3.24) δίνει τον ρυθμό σε m³/h/m² (κυβικά αέρα ανά ώρα ανά τετραγωνικό παραθύρου).
Η παραδοχή του λογισμικού: Για να αποφασιστεί αν πρόκειται για "Παράθυρο" ή "Πόρτα/Μπαλκονόπορτα" (που έχουν διαφορετικούς συντελεστές), το λογισμικό ελέγχει το ύψος: Αν ύψος < 2m = Παράθυρο. Αν ύψος > 2m = Πόρτα.

Η Γεωμετρία των Σκιάσεων

Οι σκιάσεις αποτελούν το πιο επίπονο υπολογιστικό κομμάτι του ΚΕΝΑΚ. Καθορίζουν τα ηλιακά κέρδη, τα οποία τον χειμώνα είναι επιθυμητά, αλλά το καλοκαίρι προκαλούν υπερθέρμανση.

F s = F hor \cdot F ov \cdot F fin

Όπου η τιμή 1.0 σημαίνει "Καμία σκίαση" (100% ηλιακή ακτινοβολία) και το 0.0 "Πλήρης σκίαση". Το λογισμικό εξάγει δύο ξεχωριστούς συντελεστές (Χειμώνα / Καλοκαίρι) για κάθε επιφάνεια.

🏙️

F_hor

Εμπόδια Ορίζοντα (α)

Φυσικά (π.χ. λόφοι) ή τεχνητά (απέναντι πολυκατοικίες) εμπόδια που κρύβουν τον ουρανό. Ο βαθμός σκίασης ορίζεται από τη γωνία θέασης α. Μεγαλύτερη γωνία = μικρότερος συντελεστής (περισσότερη σκιά).

Αυτοματισμός Λογισμικού:

Αντί να μετράτε γωνίες σε τομές, εισάγετε απλώς την Οριζόντια Απόσταση (π.χ. πλάτος δρόμου) και το Σχετικό Ύψος του απέναντι κτηρίου από το δάπεδο του δικού σας ορόφου. Η μηχανή υπολογίζει την εφαπτομένη της α και ανατρέχει αυτόματα στον Πίνακα 3.19.

⛱️

F_ov

Πρόβολοι & Τέντες (β)

Πρόβολος είναι κάθε οριζόντια προεξοχή πάνω από το άνοιγμα (π.χ. το μπαλκόνι του υπερκείμενου ορόφου). Η σκίαση καθορίζεται από τη γωνία β.

Αυτοματισμός Λογισμικού:

Σχεδιάζοντας το περίγραμμα του μπαλκονιού στην κάτοψη, το λογισμικό γνωρίζει πού ακριβώς βρίσκονται τα παράθυρα από κάτω. Υπολογίζει με ακριβή τριγωνομετρία τη γωνία β για κάθε παράθυρο ξεχωριστά!

Θεωρία: Ιδιαιτερότητα για τις Τέντες:

Λειτουργούν γεωμετρικά ως πρόβολοι. Όμως, επειδή ρεαλιστικά τον χειμώνα μαζεύονται, η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. επιβάλλει (και το λογισμικό εφαρμόζει) ότι ο συντελεστής σκίασης της τέντας είναι 1.0 (μηδενική σκίαση) τη χειμερινή περίοδο.

🧱

F_fin

Πλευρικές Προεξοχές (γ)

Αφορούν κάθετους τοίχους (π.χ. τοίχος του ίδιου κτηρίου σε σχήμα "Γ") που περιορίζουν τον ήλιο από τα πλάγια. Καθορίζονται από τη γωνία γ.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του λογισμικού (Εσοχές Διαφανών):

Όταν σχεδιάζετε ένα παράθυρο, συχνά αυτό δεν είναι 'πρόσωπο' με τον τοίχο, αλλά βρίσκεται σε "Εσοχή" (π.χ. 15cm μέσα). Η εσοχή δημιουργεί αυτόματα δύο μικρά πλευρικά εμπόδια (τις λαμπάδες). Το λογισμικό διαβάζει την εσοχή και παράγει αυτόματα τις γωνίες γ και β, γλιτώνοντάς σας από αμέτρητους χειροκίνητους υπολογισμούς μικρο-σκιάσεων.

Συστήματα Θέρμανσης & Ψύξης

Συχνή Παρεξήγηση: Γιατί η "Ισχύς Λέβητα" δεν αλλάζει την κατάταξη;

Πολλοί χρήστες μπερδεύονται παρατηρώντας ότι, αλλάζοντας την Ονομαστική Ισχύ (kW) του λέβητα στο λογισμικό, η τελική ενεργειακή κατάταξη του κτηρίου δεν επηρεάζεται. Η εξήγηση είναι απλή:

Στον Κ.Εν.Α.Κ., η δηλωθείσα ονομαστική ισχύς δεν λαμβάνεται υπόψη στους υπολογισμούς κατανάλωσης του εξεταζόμενου (υπάρχοντος) κτηρίου (καθώς εκεί χρησιμοποιείται μόνο ο τελικός, ήδη αθροισμένος Βαθμός Απόδοσης που καταχωρείτε). Η ισχύς που δηλώνετε χρησιμοποιείται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ από τη μηχανή του ΤΕΕ για να καθορίσει - μέσω των Πινάκων 4.1 και 4.11 της Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. - τον τυποποιημένο βαθμό απόδοσης του λέβητα και του δικτύου διανομής για το Κτήριο Αναφοράς!

Απόδοση Παραγωγής Θέρμανσης (Λέβητες)

Στην επιθεώρηση, δεν μας αρκεί η στιγμιαία απόδοση του λέβητα που αναγράφεται στο Φύλλο Ανάλυσης Καυσαερίων (ngm). Ο λέβητας λειτουργεί σπάνια στο 100%. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, λειτουργεί κυρίως σε μερικά φορτία. Για την Τ.Ο.Τ.Ε.Ε., αναζητούμε τον Εποχιακό Βαθμό Απόδοσης (ngen), ο οποίος επηρεάζεται δραματικά από την υπερδιαστασιολόγηση (πόσο μεγαλύτερη είναι η εγκατεστημένη ισχύς Pm σε σχέση με την πραγματικά απαιτούμενη Pgen).

n gen = n sKΘ \cdot n g1 \cdot n g2

nsKΘ: Εποχιακός Β.Α. (Προκύπτει από τον ngm × τον συντελεστή μετατροπής Πιν. 4.2γ).
ng1: Μειωτικός συντελεστής υπερδιαστασιολόγησης (Πιν. 4.3). Ένας λέβητας 5 φορές μεγαλύτερος του απαιτούμενου (Pm/Pgen > 5), "τιμωρείται" με βαθμό ng1 = 0.72, κατακρημνίζοντας τη συνολική του απόδοση!
ng2: Συντελεστής κατάστασης μόνωσης του λέβητα (Πιν. 4.4).

Υπολογισμός Απαιτούμενης Ισχύος (Pgen)

Για να βρεθεί η υπερδιαστασιολόγηση, πρέπει πρώτα να υπολογιστεί το θεωρητικό φορτίο του κτηρίου:

P_gen = (A · U_m · 1.5 + V / 3) · ΔT

Όπου A το εμβαδόν κελύφους, Um το μέσο U-value (π.χ. 3.5 για αμόνωτα κτήρια), V η προσαγωγή νωπού αέρα, και ΔT η διαφορά θερμοκρασίας σχεδιασμού (π.χ. 18°C για Ζώνη Α).

Στην πράξη: Το λογισμικό έχει ενσωματωμένο εργαλείο που αντλεί αυτόματα το A και τον όγκο από το σχέδιό σας, εκτελεί την εξίσωση Pgen, βρίσκει την υπερδιαστασιολόγηση και εξάγει το τελικό ngen σε χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Δίκτυο Διανομής & Τερματικές Μονάδες

Η θερμότητα χάνεται κατά τη διαδρομή της. Οι Απώλειες Δικτύου εξαρτώνται από τη μόνωση των σωληνώσεων και τον χώρο διέλευσης. Αν πάνω από το 20% του δικτύου περνά από εξωτερικό χώρο χωρίς μόνωση, οι απώλειες εκτοξεύονται (Πιν. 4.11).
Οι Τερματικές Μονάδες (σώματα) έχουν δικό τους βαθμό εκπομπής (nem). Ενδεικτικά: Σώματα σε εξωτερικό τοίχο (0.89), Ενδοδαπέδια (0.90), Fancoils (0.93).

Συστήματα Ψύξης

Στον ΚΕΝΑΚ η ψύξη είναι υποχρεωτική. Η απόδοση μετριέται με τον Εποχιακό Δείκτη Αποδοτικότητας (SEER).

Το "Θεωρητικό Σύστημα"
Αν το κτήριο δεν έχει A/C, η νομοθεσία επιβάλλει "πέναλτι" προσθέτοντας Θεωρητικό Σύστημα:
- Κατοικίες: SEER = 1.7, Κάλυψη 50%.
- Τριτογενής: SEER = 2.2, Κάλυψη 100%.
(Το λογισμικό συμπληρώνει αυτά τα δεδομένα με το πάτημα ενός κουμπιού).

Αυτοματισμοί (BEMS)

Τα συστήματα ελέγχου δρουν ως πολλαπλασιαστές εξοικονόμησης, κατατασσόμενα σε Α, Β, Γ, Δ (Πίν. 5.5).

Κατηγορία Δ: Χειροκίνητος θερμοστάτης ON/OFF. Η προεπιλογή στα παλιά κτήρια.
Κατηγορία Γ: Κεντρικός έλεγχος με χρονοδιακόπτη / Αντιστάθμιση. Το Κτήριο Αναφοράς ανήκει πάντα τουλάχιστον εδώ!
Κατηγορίες Α/Β: Προηγμένα BEMS με ανίχνευση παρουσίας ανά χώρο.

Ζεστό Νερό Χρήσης (Ζ.Ν.Χ.)

Απαιτήσεις Κατανάλωσης (Πιν. 2.5)

Ο υπολογισμός του θερμικού φορτίου ΖΝΧ (Qd) βασίζεται στη θερμοδυναμική εξίσωση:
Qd = Vd · ρ · c · ΔT

Η κρίσιμη παράμετρος είναι ο ημερήσιος όγκος Vd. Η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. απαγορεύει την απλή αναγωγή στα τετραγωνικά για όλες τις χρήσεις!

Χρήση Κτηρίου	Βάση Υπολογισμού Όγκου ΖΝΧ (Vd)
Κατοικίες	Ανά Υπνοδωμάτιο (27.38 m³/ΥΔ/έτος). Ένα σπίτι 50m² και ένα 150m² με 2 υπνοδωμάτια, απαιτούν ακριβώς το ίδιο ΖΝΧ!
Ξενοδοχεία / Νοσοκομεία	Ανά Κλίνη (Διαφέρει ριζικά αν είναι θερινής ή ετήσιας λειτουργίας).
Εστιατόρια / Γυμναστήρια	Ανά m² ωφέλιμης επιφάνειας (πολύ υψηλά φορτία).
Γραφεία / Καταστήματα / Σχολεία	Μηδενική απαίτηση ΖΝΧ. Ακόμα και αν υπάρχει θερμοσίφωνας, νομικά αγνοείται η κατανάλωσή του.

Ηλιακοί Συλλέκτες

Το ποσοστό της ηλιακής ακτινοβολίας που μετατρέπεται σε ωφέλιμη θερμική ενέργεια ονομάζεται Συντελεστής Ηλιακής Αξιοποίησης (α). Εξαρτάται από:

Τον τύπο (π.χ. Απλός Επίπεδος, Επιλεκτικός, Κενού)
Την κλίση (β) (Βέλτιστη ~45°)
Τον προσανατολισμό (γ) (Βέλτιστος 180° - Νότος)

Στο λογισμικό:

Δηλώνετε απλώς τα m² και τα γεωμετρικά στοιχεία. Το εργαλείο διαβάζει τους Πίνακες 5.8 (Οικιακά) ή 5.9 (Τριτογενής) και αφαιρεί αυτόματα την παραγόμενη ηλιακή ενέργεια από το φορτίο του πρωτεύοντος συστήματος (π.χ. ηλεκτρικού θερμοσίφωνα). Δεν πρέπει να μειώσετε εσείς τον βαθμό κάλυψης του boiler!

Boiler Τριπλής Ενέργειας

Τυπικό σενάριο στις Ελληνικές κατοικίες: Ο λέβητας λειτουργεί μόνο τον χειμώνα για θέρμανση και ΖΝΧ, ενώ το καλοκαίρι το ΖΝΧ καλύπτεται από τον Ηλιακό με backup την Ηλεκτρική Αντίσταση. Η μοντελοποίηση γίνεται ως εξής:

Σύστημα 1 (Λέβητας): Βαθμός κάλυψης = 1.0 μόνο για τους χειμερινούς μήνες (Το λογισμικό τους καθορίζει βάσει κλιματικής ζώνης).
Σύστημα 2 (Ηλεκτρική Αντίσταση): Βαθμός απόδοσης = 1.0, κάλυψη = 1.0 για τους εναπομείναντες θερινούς μήνες.
Σύστημα 3 (Ηλιακός): Λειτουργεί επικουρικά καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, μειώνοντας τις τελικές καταναλώσεις των Συστημάτων 1 & 2.

Το Κτήριο Αναφοράς (Κ.Α.)

Η ενεργειακή κατάταξη ενός κτηρίου δεν γίνεται με απόλυτα νούμερα, αλλά συγκριτικά. Ο δείκτης κατάταξης (R) είναι ο λόγος της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας του εξεταζόμενου κτηρίου προς την κατανάλωση του "Κτηρίου Αναφοράς". Αν R ≤ 0.50 τότε το κτήριο είναι κατηγορίας Α!

Τι ακριβώς είναι το Κτήριο Αναφοράς;

Το Κτήριο Αναφοράς (Κ.Α.) είναι ένα ιδεατό, θεωρητικό κτήριο το οποίο δημιουργείται αυτόματα από το λογισμικό κατά την επίλυση. Έχει την ίδια ακριβώς γεωμετρία (όγκο, εμβαδά, εξωτερικές διαστάσεις), θέση, προσανατολισμό, χρήση και προφίλ λειτουργίας με το εξεταζόμενο κτήριο. Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι το Κ.Α. κατασκευάζεται θεωρητικά ώστε να πληροί ακριβώς (ούτε καλύτερα, ούτε χειρότερα) τις ελάχιστες προδιαγραφές του Κ.Εν.Α.Κ.

Από ποιους παράγοντες εξαρτάται;

1. Κλιματική Ζώνη & Γεωμετρία

Βάσει της ζώνης (Α, Β, Γ, Δ) και του λόγου A/V (επιφάνεια προς όγκο), καθορίζονται τα μέγιστα επιτρεπτά όρια Umax για το κέλυφος. Για παράδειγμα, στη Ζώνη Β, οι τοίχοι του Κ.Α. παίρνουν αυτόματα U = 0.45 W/m²K, ανεξάρτητα από το τι τοίχους έχει το δικό σας κτήριο.

2. Χρήση του Κτηρίου

Η χρήση καθορίζει τις εσωτερικές συνθήκες. Το Κ.Α. "υιοθετεί" το ίδιο ωράριο, τις ίδιες επιθυμητές θερμοκρασίες, τον ίδιο φωτισμό και τα ίδια εσωτερικά κέρδη με το υπό μελέτη κτήριο, για να υπάρχει δίκαιη σύγκριση μήλο-με-μήλο.

3. Σκιάσεις

Οι σκιάσεις από ορίζοντα (Fhor) είναι ίδιες με το εξεταζόμενο κτήριο (τα βουνά ή τα απέναντι κτήρια δεν αλλάζουν). Όμως, για τους προβόλους και τα πλευρικά, το Κ.Α. "αποκτά" θεωρητικά ιδανικά σκίαστρα το καλοκαίρι (συνήθως F = 0.70 - 0.75).

4. Τεχνικά Συστήματα

Το Κ.Α. εξοπλίζεται θεωρητικά με τυποποιημένα συστήματα (Άρθρο 9 ΚΕΝΑΚ):

Θέρμανση: Λέβητας πετρελαίου με σταθερό Β.Α. (αναλόγως ισχύος βάσει Πιν. 4.1).
Ψύξη: Τοπικές Α/Θ με SEER = 3.0 (στις κατοικίες) ή 2.8 (στον τριτογενή).
ΖΝΧ: 15% ηλιακό μερίδιο (με επιλεκτικό συλλέκτη α=0.30) και 85% λέβητας.
Αυτοματισμοί: Πάντα Κατηγορίας Γ (κεντρική αντιστάθμιση κ.λπ.).

Το "Μυστικό" της Κατάταξης:

Εάν το κτήριό σας έχει χειρότερα χαρακτηριστικά από το Κτήριο Αναφοράς (π.χ. είναι αμόνωτο ή έχει παλιό λέβητα χωρίς αυτοματισμούς), θα καταταχθεί σε κατηγορίες Γ, Δ, Ε κ.ο.κ. Εάν έχετε εφαρμόσει σύγχρονη μόνωση (καλύτερη των ελάχιστων ορίων του ΚΕΝΑΚ), Αντλίες Θερμότητας (με μεγάλο SEER/SCOP) και 100% κάλυψη ΖΝΧ από τον ήλιο, το κτήριό σας θα υπερκεράσει το Κ.Α. και θα ανέβει στις κατηγορίες Α, Α+ ή Β+.

Ειδικές Απαιτήσεις Τριτογενούς Τομέα

Κτήρια Δημόσιας Χρήσης (Γραφεία, Καταστήματα, Εκπαίδευση, Νοσοκομεία, Ξενοδοχεία) αντιμετωπίζονται ριζικά διαφορετικά από τις κατοικίες. Η μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού επιβάλλει αυστηρούς κανόνες για τον Τεχνητό Φωτισμό και την Ποιότητα Αέρα (Μηχανικός Αερισμός).

💡 Φωτισμός

Είναι υποχρεωτικός. Απαιτείται η καταγραφή της Συνολικής Εγκατεστημένης Ισχύος (kW).

Το παράδοξο του "Υποφωτισμένου Χώρου"

Τι γίνεται αν ένα παλιό κατάστημα διαθέτει κακό φωτισμό (π.χ. 100 lux), ενώ η Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. (Πιν. 2.4) απαιτεί 500 lux για επαρκή οπτική άνεση; Στον ΚΕΝΑΚ δεν επιβραβεύεται η οπτική δυσφορία! Το λογισμικό προσθέτει αυτόματα θεωρητική εγκατεστημένη ισχύ για να "πιαστούν" τα 500 lux, βάσει του Πίνακα 5.1α (π.χ. +2.5 W/m²/100lx για λαμπτήρες LED).

Ζώνη Φυσικού Φωτισμού (Ζ.Φ.Φ.)

Είναι η περιμετρική ζώνη κοντά στα παράθυρα, όπου μπορεί να αξιοποιηθεί το ηλιακό φως (απενεργοποιώντας τα φωτιστικά μέσω φωτοκύτταρου). Υπολογίζεται αυστηρά γεωμετρικά: L = 2.5 · (hπρεκι - hεργασίας). Το λογισμικό πραγματοποιεί αυτούς τους υπολογισμούς αυτόματα, διαβάζοντας τα γεωμετρικά δεδομένα των παραθύρων που σχεδιάσατε στο κέλυφος.

💨 Μηχανικός Αερισμός

Για την εξασφάλιση της ποιότητας του αέρα σε χώρους συγχρωτισμού, ο φυσικός αερισμός από τα ανοιχτά παράθυρα αγνοείται πλήρως. Η προσαγωγή νωπού αέρα πρέπει να εξασφαλίζεται ΜΟΝΟ μηχανικά (Κεντρικές Κλιματιστικές Μονάδες - Κ.Κ.Μ. ή ανεξάρτητοι Εξαεριστήρες).

Θεωρητικό Σύστημα Αερισμού

Αν το κτήριο (π.χ. ένα παλιό σχολείο) δεν έχει μηχανικό αερισμό, η νομοθεσία εισάγει ένα βαρύ ενεργειακό "πέναλτι", υποθέτοντας την ύπαρξη ενός αναποτελεσματικού θεωρητικού συστήματος:

Παροχή νωπού αέρα βάσει Πιν. 2.3 (π.χ. 11 m³/h/m² για αίθουσες διδασκαλίας).
Χωρίς Ανάκτηση Θερμότητας: Q = 0.
Υψηλή Ειδική Ηλ. Ισχύς Ανεμιστήρων: 1.0 kW/(m³/s).

Ανάκτηση Θερμότητας (Heat Recovery)

Στα σύγχρονα συστήματα (καθώς και στο υποθετικό Κτήριο Αναφοράς), υπάρχει Εναλλάκτης Θερμότητας αέρα-αέρα (Συντελεστής nR = 0.50). Ο παγωμένος νωπός αέρας που εισέρχεται τον χειμώνα, προθερμαίνεται από τον ζεστό "βρώμικο" αέρα που απορρίπτεται, μειώνοντας δραματικά το θερμικό φορτίο που καλείται να καλύψει ο λέβητας.

Σενάρια Αναβάθμισης & Επιδότηση

Η έκδοση ενός Π.Ε.Α. απαιτεί βάσει νόμου τουλάχιστον ένα ρεαλιστικό σενάριο βελτίωσης. Στα προγράμματα κρατικής επιδότησης (όπως το "Εξοικονομώ"), η επιλεξιμότητα της αίτησης κρίνεται συνήθως από τις επιδόσεις αυτών των σεναρίων.

Αξιολόγηση "Εξοικονομώ" (Live Check)

Το λογισμικό διαθέτει live ελεγκτή με πράσινες/κόκκινες ενδείξεις. Για να είναι επιλέξιμο ένα σενάριο (με βάση συνήθη προγράμματα), πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα και τα 5 αυστηρά κριτήρια του Οδηγού Εφαρμογής:

📜

Αρχικό ΠΕΑ

Κατηγορία Γ ή Χειρότερη

🎯

Αναβάθμιση

+3 Ενεργειακές Κατηγορίες

⚡

Εξοικονόμηση

> 30% Πρωτογενής Ενέργεια

⚖️

Λόγος Κόστους

Max 1.20€ / Εξοικον. kWh

💰

Ανώτατο Όριο

Συνολικό Κόστος < 35.000€

Δημιουργία Σεναρίων: Αυτοματοποιήσεις Λογισμικού

Η δημιουργία σεναρίου στο λογισμικό δεν απαιτεί επανασχεδιασμό. Οι έτοιμες προεπιλογές (Templates) ενσωματώνουν τις απαιτήσεις της Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. και τα ανώτατα όρια δαπανών του Οδηγού του Προγράμματος:

1. Κέλυφος

Επιλέγετε μαζικά τοίχους και δίνετε "Θερμομόνωση Κατ-ΙΙ". Το λογισμικό φέρνει αυτόματα το νέο U (π.χ. 0.50 W/m²K) και προτείνει το μέγιστο επιλέξιμο κόστος από τον οδηγό (π.χ. 55 €/m²).

2. Κουφώματα

Επιλέγετε "Αλουμίνιο θερμοδιακοπής & Low-e". Το Uw ανανεώνεται αυτόματα σε όσα διαφανή τικάρετε.

Tip: Μπορείτε να εφαρμόσετε τον μειωτικό συντελεστή κόστους 0.6 (που προβλέπεται για κουφώματα αλουμινίου) live στην καρτέλα του Εξοικονομώ.

3. Συστήματα

Προσθήκη νέας Αντλίας Θερμότητας. Το πρόγραμμα αντλεί κατευθείαν το default SCOP (π.χ. 3.3 για κατοικίες) της Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. και υπολογίζει το κόστος που θα δηλώσετε.

Αποτελέσματα & Έκδοση Π.Ε.Α.

Μόλις ολοκληρώσετε τη γεωμετρία, τα συστήματα και τα σενάρια, πατάτε Υπολογισμός Κατάταξης. Το λογισμικό σας αποστέλλει το πακέτο δεδομένων στη μηχανή του ΤΕΕ-ΚΕΝΑΚ. Αν η επίλυση ολοκληρωθεί επιτυχώς, μπορείτε να δείτε τα αποτελέσματα της ενεργειακής κατάταξης, να δημιουργήσετε σενάρια εξοικονόμησης, και να κατεβάσετε το XML και το αρχείο Σκαριφημάτων.

🎉 Ολοκλήρωση της Επιθεώρησης

Είστε έτοιμοι να κατεβάσετε το τελικό XML και να προχωρήσετε στην έκδοση!

Λειτουργία Ασφαλείας Λογισμικού: Έχετε ένα παράθυρο 30 λεπτών "χάριτος" από την πρώτη λήψη του XML. Μέσα σε αυτόν τον χρόνο, μπορείτε να κάνετε όσες μικρο-διορθώσεις θέλετε στο μοντέλο και να ξανακατεβάσετε νέα αναθεωρημένα XML χωρίς καμία χρέωση επιπλέον μονάδας από τον λογαριασμό σας.

Μαζί με το αρχείο XML, το λογισμικό παράγει αυτόματα (και δωρεάν) ένα συμπιεσμένο ZIP αρχείο. Αυτό περιέχει όλα τα απαραίτητα Σκαριφήματα (κατόψεις, όψεις) του κτηρίου σας, σχεδιασμένα επαγγελματικά, με πλήρεις διαστασιολογήσεις, αποτύπωση σκιάσεων (προβόλων, εμποδίων) και προσανατολισμούς, απολύτως έτοιμα για το τελικό ανέβασμα στο buildingcert!

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

Εργαλεία Χρήστη

Εργαλεία ιστότοπου

Sidebar